Luật An ninh mạng và an toàn "thông tin" người dùng

Luật An ninh mạng sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2019, tuy nhiên theo hiểu biết của mình thì hầu hết các Luật tại Việt Nam, sau khi được thông qua thì sẽ có nghị định, thông tư hướng dẫn thực hiện chi tiết. Luật An ninh mạng quy định khá rộng nên một số người "lo sợ", ở đây mình muốn nói rõ một số "việc hàng ngày" các bạn vẫn nghĩ là an toàn nhưng thật ra thì KHÔNG.

1. Dùng trình duyệt ẩn danh trên Cốc Cốc, Chrome, Mozilla Firefox, ...  là an toàn và  không ai biết bạn truy cập gì?

Chế độ lướt web ẩn danh hay còn gọi là duyệt web riêng tư – chế độ mà khi sử dụng nó để lướt web, trình duyệt sẽ không lưu lại bất kỳ dấu về nào của bạn. Mục đích của chế độ này là nhằm đảm bảo tính riêng tư khi người dùng sử dụng Internet bằng cách tự động xóa lịch sử duyệt web, lịch sử tìm kiếm, cookies và toàn bộ các thông tin khác. Như vậy ở chế độ ẩn danh, bạn có thể lướt web thoải mái mà không sợ bị người khác nhòm ngó vì sau khi đóng cửa sổ ẩn danh, mọi dấu vết lướt web của bạn sẽ bị xóa hoàn toàn.

Tuy nhiên nếu bạn suy nghĩ rằng dùng trình "Ẩn danh"  thì chẳng ai biết bạn làm gì thì suy nghĩ này là "vô cùng sai" vì nhà cung cấp mạng (VNPT, Viettel, ...) họ biết tất cả địa chỉ bạn truy cập dù là ẩn danh hay không ẩn danh trên trình duyệt tuy nhiên chẳng ai rảnh mà kiểm tra bạn làm gì coi gì mỗi ngày nếu bạn không làm chuyện phạm pháp.

2. Facebook, Google, Apple, Instgram,... và nhiều công ty khác có thu thập thông tin người dùng?

Facebook, Google, Apple và hàng loạt các công ty cung cấp dịch vụ trên Internet đều thu thập thông tin người dùng để phục vụ việc nghiên cứu và kinh doanh quảng cáo. Điều khoản sử dụng dịch vụ của họ đều có ghi rất rõ việc họ thu thập thông tin người dùng và thiết bị của người dùng.

Hầu hết các hoạt động của bạn trên Facebook đều được ghi chép lại trong Nhật ký hoạt động, từ việc bạn đã LIKE hình ai, BÌNH LUẬN ở đâu và TÌM KIẾM những gì, tất cả đều được ghi chép lại.

3. Bạn có biết nhiều ứng dụng trên điện thoại "ăn cắp" danh bạ của mình ???

Một số ứng dụng trên điện thoại yêu cầu người dùng cung cấp Micro, Máy ảnh và cả danh bạ điện thoại, việc bạn đồng ý cấp quyền cho ứng dụng đồng nghĩa với việc nhà phát triển ứng dụng có toàn bộ thông tin của bạn và đương nhiên toàn bộ danh bạ của bạn. Thế nên có rất nhiều công ty đang âm thầm thu thập thông tin người dùng. Việc thu thập này ngoài mục đích nghiên cứu, quảng cáo thì sẽ "bán" cho đối tác khi "được giá".

Thế nên đừng ngạc nhiên khi điện thoại của bạn nhận được vô số tin nhắn rác hay điện thoại quảng cáo từ những người xa lắc xa lơ nào đó.

4. Chỉ có Việt Nam và Trung Quốc yêu cầu lưu trữ thông tin dữ liệu người dùng trong lãnh thổ quốc gia?

Đến nay, đã có hơn 18 quốc gia thành viên của WTO (trong đó có Hoa Kỳ, Canada, Úc, Đức, Pháp ,Brazil ) quy định bắt buộc phải lưu trữ dữ liệu trong lãnh thổ quốc gia.

5. Facebook, Google hoàn toàn là "miễn phí cho người dùng" ?

Facebook, Google thu lợi hàng trăm triệu USD mỗi năm bằng việc cung cấp dịch vụ quảng cáo tại Việt Nam, tuy nhiên hầu như hai ông trùm này chẳng đóng góp đồng thuế nào cho nhà nước vì họ chẳng có văn phòng đại diện chính thức ở Việt Nam.

6. Sau khi Luật An ninh mạng ra đời liệu Facebook, Google sẽ rời bỏ Việt Nam?

Báo cáo năm 2018 của We are Social, số người sử dụng mạng xã hội tại Việt Nam đạt khoảng 55 triệu người (chiếm tỉ lệ 57% dân số), trong đó lượng người sử dụng mạng xã hội qua điện thoại di động là 50 triệu người. Thời lượng sử dụng Internet và mạng xã hội trong một ngày của người sử dụng Việt Nam đạt tương ứng khoảng 7 giờ và 2,5 giờ. Facebook và YouTube là những trang được sử dụng nhiều nhất, với tỷ lệ là 61% và 59%.

Theo bạn với một thị trường "đầy tiềm năng với dân số đứng 13 trên thế giới" như Việt Nam liệu Facebook và Google sẽ rời đi hay sẽ hợp tác với chính phủ để tiếp tục khai thác. Thông tin thêm với các bạn là ông chủ Facebook- Mark Zuckerberg "thèm" thị trường Trung Quốc đến nỗi sẵn sàng học tiếng Hoa, cùng các cộng sự chạy bộ tại Thiên An Môn và sẵn sàng tạo công cụ kiểm duyệt để Trung Quốc gỡ bỏ lệnh cấm với Facebook.

7. Tại sao họ lại "rần rần" lên vì Luật an ninh mạng?

Họ lo sợ điều 8 và điều 15 của Luật An ninh mạng, Điều 8 Luật An ninh mạng (có hiệu lực từ 1/1/2019) quy định 6 nhóm hành vi bị nghiêm cấm thực hiện trên không gian mạng, điều 15 quy định về việc  Phòng ngừa, xử lý thông tin trên không gian mạng có nội dung tuyên truyền chống Nhà nước; kích động gây bạo loạn, phá rối an ninh, gây rối trật tự công cộng; làm nhục, vu khống; xâm phạm trật tự quản lý kinh tế. 

Trong 6 nhóm hành vi cấm không được hiện trên không gian mạng thì điều họ lo sợ chính là quy định CẤM sử dụng không gian mạng, công nghệ thông tin, phương tiện điện tử vi phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội; các hoạt động chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; xuyên tạc lịch sử, xúc phạm tôn giáo, phân biệt đối xử về giới, phân biệt chủng tộc; kích động gây bạo loạn, phá rối an ninh, gây rối trật tự công cộng; thông tin sai sự thật, làm nhục, vu khống; xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, hoạt động mại dâm, tệ nạn xã hội, mua bán người và xúi giục, lôi kéo, kích động người khác phạm tội.

8. Khi Luật An ninh mạng được thông qua, tất cả chúng ta đều bị giám sát khi sử dụng mạng ?

Như đã nói ở mục 1, chúng ta làm gì trên mạng thì nhà cung cấp mạng đều biết hết, nhưng không ai rảnh như thằng chủ quán nét canh mình coi phim sex thì kêu tắt cho mạng đỡ "lag" đâu. Luật trao quyền cho cơ quan an ninh điều tra chỉ  khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Thế nên chúng ta vẫn có thể tiếp tục sử dụng mạng một cách thoải mái miễn là không vi phạm pháp luật. Chỉ có điều khi Luật An ninh mạng có hiệu lực thì lời nói phát ngôn trên mạng trở thành "chính thức", các hành vi dọa "đánh, đập, giết..." điều là căn cứ xem xét là hành vi phạm tội... Những hành vi chửi bới người khác như "tung tin nói ông này ngủ với bà kia, ông kia thế này bà kia thế nọ" sẽ bị xem xét là hành vi vu khống nếu bạn bị kiện,... Nói chung khi có Luật rồi thì dám nói thì phải dám chịu. Còn giám sát tất cả người dùng thì e rằng nhà nước mình trả lương chưa nổi, khi nào bạn thấy tất cả sinh viên CNTT đều vô nhà nước làm hết, nhà nước bao lô từ khi mới tốt nghiệp thì mới đủ nhân sự để thực hiện.

9. Facebook và Google có phản ứng gì với Luật An ninh mạng?

Tại thời điểm hiện tại, Cả hai đều im re, chưa có phát ngôn chính thức gì hết ! Trước đó Giám đốc Chính sách Công và Quan hệ Chính phủ, Google khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã đến thăm Việt Nam vào tháng 1/2018 với cam kết "tôn trọng và tuân thủ” pháp luật Việt Nam. Cũng trong tháng 1/2018 Giám đốc Chính sách và nhóm pháp lý khu vực Châu Á Thái Bình Dương của Facebook đã đến thăm Việt Nam với cam kết sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng của Chính phủ Việt Nam để cùng tháo gỡ những vấn đề Chính phủ Việt Nam "quan ngại". Mình chỉ nói tới đây thôi, còn tương lai thì để tương lai trả lời vậy :3

Chốt: 

Mình tham gia Mạng xã hội Facebook và mạng Blogger của Google từ năm 2009, lúc đấy 2 trang này còn bị "cấm không chính thức" ở Việt Nam, tức là méo thấy nhà nước quy định cấm nhưng không thể vào bằng cách thông thường được thôi.

Nói xa hơn một chút vào năm 2006, quy định sử dụng Internet tại phòng Net là phải có chứng minh nhân dân, khi đấy toàn là sử dụng chứng minh nhân dân của chủ phòng Net để truy cập, không lâu sau đó thì quy định này bị dỡ bỏ vì không "hợp thời". Có một khoảng thời gian mình làm thêm ở phòng Net thì biết ra rằng mọi thứ mình thao tắt trên web đều bị chương trình quản lý phòng net theo dõi và biết ráo. Từ việc mình kéo Torrent cho đến việc coi phim đen, mọi thứ họ đều biết cả. So với thời đấy bây giờ công nghệ phát triển vượt trội hơn nhiều, công cụ về quản lý đương nhiên cũng sẽ được cập nhật và hiện đại hơn, thế nên cơ quan nhà nước họ đã "thừa khả năng" biết chúng ta làm gì trên mạng Internet từ rất lâu trước khi ra Luật này.

Mạng xã hội là tốt đẹp là cầu nối chia sẻ tri thức và kết nối mọi người lại cùng nhau, tuy nhiên trên mạng xã hội cũng có rất nhiều vấn đề cần phải "điều chỉnh". Chắc các bạn chưa quên việc án "Cháu ông chú Viettel" vào năm 2015, các vụ lừa đảo trên mạng xã hội được thực hiện bởi người ngoại quốc dựa vào tâm lý "sính ngoại" của người Việt, vụ em gái tự tử khi bị  tung ảnh sex hoặc video lên mạng, các chương trình chơi trúng thưởng mà bản chất toàn là lừa đảo... Hay thường ngày nhất vẫn là các vụ chửi bới hay nhục mạ người khác công khai trên mạng xã hội,  những vụ mất tài khoản do click vào các link "bẩn" và kẻ xấu dùng tài khoản chiếm đoạt được lừa tiền người thân, bạn bè trên facebook, , tình trạng tràn lan các clip khiêu dâm và bạo lực trên mạng xã hội, ... Đó là những vấn đề đã xảy ra và cần Luật để xử lý.

Trong những năm gần đây, thì một vài thành phần "phát ngôn ngu" hoặc "phát ngôn ẩu" kiểu như nghe anh A nói mà anh A lại nghe lại từ anh B, anh B thì nghe từ chị C, chị C nghe từ bác D.... Nhưng chốt lại thì chỉ anh A lên mạng xã hội la rùm beng lên 1 chuyện méo có thật và thế là anh A được mời lên phường. Mình kể chuyện này chỉ để các bạn biết là với những trường hợp "cá biệt" nhà nước đã có công cụ để kiểm soát và theo dõi. Việc Luật An minh mạng ra đời là để điều chỉnh những hành vi đã có xảy ra và là cơ sở để giải quyết tất cả vấn đề theo Luật.

Với chúng ta, những người dùng Internet thông thường để làm việc, để giải trí và để tán trai tán gái... thì việc có Luật hay không có Luật An ninh mạng thì cũng không ảnh hưởng gì nhiều đến chúng ta. Tuy nhiên, hãy có thói quen, hãy đọc kỹ trước khi CHIA SẺ bất cứ điều gì trên mạng xã hội, và hãy Phát ngôn thật "chuẩn" và có trách nhiệm với phát ngôn của mình. Hãy là người dùng Internet một cách "đẹp trai đẹp gái" và thật "thông thái".

16.06.2018

Lâm Mắt Kiếng